Η UNESCO αναγνωρίζοντας τη μοναδικότητα της ελληνικής γλώσσας, καθιέρωσε επίσημα την 9η Φεβρουαρίου ως Παγκόσμια Ημέρα Ελληνικής Γλώσσας. Αυτό έγινε με ομόφωνη απόφαση στην 43η Γενική Διάσκεψή της, τον Νοέμβριο του 2025, στη Σαμαρκάνδη του Ουζμπεκιστάν. Προηγήθηκε πρόταση της Ελλάδας (ΦΕΚ 1384/Β/24-4-2017). Η 9η Φεβρουαρίου δεν επιλέχθηκε τυχαία, αλλά συμπίπτει με την ημέρα θανάτου του Διονυσίου Σολωμού, ποιητή του Ελληνικού & Κυπριακού εθνικού ύμνου και ενός εκ των κορυφαίων εκφραστών της γλωσσικής συνέχειας και συνείδησης του ελληνισμού.
Η ελληνική γλώσσα και ο πολιτικός λόγος
Σε μια εποχή όπου ο πολιτικός λόγος τείνει να εκφράζεται με τετριμμένα συνθήματα ή με ρηχά λογοπαίγνια ή με ευφυολογήματα, ο πρωθυπουργός του Ηνωμένου Βασιλείου Μπόρις Τζόνσον, ανέτρεψε τα στερεότυπα απαγγέλοντας απ’ έξω στίχους της Ιλιάδας του Ομήρου στα αρχαία ελληνικά! Αυτό έγινε μπροστά σε ένα παγκόσμιο ακροατήριο, αρχίζοντας με το “μῆνιν ἄειδε θεὰ…” (δηλαδή: “Θεά, ψάλλε την οργή” (του Αχιλλέα)), όχι μόνο ως επίδειξη γνώσης του Τζόνσον, αλλά και ως προσωπική αναγνώριση ενός πνευματικού χρέους προς την ελληνική γλώσσα η οποία θεμελίωσε τη λογική, τη ρητορική, τις επιστήμες και αργότερα την πολιτική σκέψη της σύγχρονης Ευρώπης. Επίσης, ο Μπόρις Τζόνσον, μίλησε αρχαία ελληνικά στην ολομέλεια του ΟΗΕ, με ένα απόσπασμα από μια τραγωδία του Σοφοκλή, κατά τη διάρκεια της ομιλίας του για το κλίμα. Ήταν μια σπάνια στιγμή όπου η αρχαία ελληνική σοφία αντήχησε γλωσσικά στα χείλη ενός ηγέτη του 21ου αιώνα, αποδεικνύοντας ότι η ελληνική γλώσσα δεν ανήκει σε κάποιο μουσείο της Ιστορίας, αλλά φωτίζει κάθε ζωντανό πολιτισμό και κάθε σύγχρονη σκέψη.
Η ελληνική γλώσσα ως τεχνολογία…
Σε μια εποχή όπου η λέξη “τεχνολογία” συνδέεται σχεδόν αποκλειστικά με τις γραμμές κώδικα λογισμικών, τα δεδομένα, τα υπολογιστικά μοντέλα, τους αλγορίθμους, υπάρχει μια τεχνολογία παλαιότερη, βαθύτερη και εξίσου ισχυρή. Λέγεται ελληνική γλώσσα. Όχι μόνο ως μέσο επικοινωνίας και κατανόησης, αλλά ως σύστημα δομημένης συλλογιστικής σκέψης. Ειδικά η αρχαία ελληνική γλώσσα δεν είναι μόνο μια “παλαιά” γλώσσα, αλλά είναι μία από τις ελάχιστες στον κόσμο που παρέμειναν ενεργές και λειτουργικές επί πολλές χιλιετίες, εξελισσόμενη, μεταδιδόμενη και κυρίως διατηρώντας την εννοιολογική συνέχεια μέχρι σήμερα. Και ίσως για αυτό, δεν υπήρξε μόνο ένα μέσο απλής λογοτεχνικής έκφρασης, αλλά αποτελεί σήμερα ένα εργαλείο παραγωγής και εξέλιξης μιας πληθώρας σύγχρονων επιστήμων, της φιλοσοφίας, της ιατρικής, της πολιτικής, των μαθηματικών, της γεωμετρίας, της φυσικής, της αρχιτεκτονικής, των καλών τεχνών κ.α. γνωστικών επιστημονικών περιοχών.
Εν προκειμένω, το ερώτημα που τίθεται, δεν είναι αν η ελληνική είναι η “παλαιότερη” ή η “ομορφότερη” ή η “λογιότερη”, ή ανήκει ή δεν ανήκει σε ινδοευρωπαϊκές απολήξεις αλλά το γιατί η ελληνική γλώσσα μπόρεσε να εξελιχθεί σε μια μοναδική και ασύλληπτη “τεχνολογία σκέψης”!
Η ελληνική γλώσσα πριν από τους σοφούς & τους γραμματικούς, ένα τέλειο αυτοοργανωνούμενο σύστημα.
Η ελληνική γλώσσα δεν επινοήθηκε. Δεν σχεδιάστηκε σε κάποιο φιλολογικό – φιλοσοφικό εργαστήριο ή σχολή. Εξελίχθηκε σε προηγμένο κώδικα επικοινωνίας μέσα από τη χρήση, την ανάγκη, τις εμπορικές συναλλαγές, τη δημιουργία, την καλλιτεχνική έκφραση και τη δημόσια λειτουργία. Οι πτώσεις, οι χρόνοι, οι εγκλίσεις δεν ήταν μόνο κανόνες, ήταν κατά βάση επιλογές που επιβίωσαν επειδή εξυπηρετούσαν και εξυπητερούν:
•Την σαφήνεια νοήματος
•Την οικονομία έκφρασης
•Την ρυθμική αρμονία (ειδικά στην ποίηση)
•Την σύνθετη λογική σκέψη
•Την πληρότητα στο περιεχόμενο
•Την ακριβολογία στις σχέσεις και την επικοινωνία
Η γραφή από τη Γραμμική Β και Α έως το γνωστό ελληνικό αλφάβητο σταθεροποίησε το προϋπάρχον “τεχνολογικό” σύστημα “ελληνική γλώσσα”.
Η ελληνική γλώσσα δεν φτιάχνει μόνο λέξεις, …δημιουργεί ολοκληρωμένες έννοιες
Σε αντίθεση με άλλες γλώσσες που χρησιμοποιούν αυθαίρετες λέξεις ή ήχους της φύσης ή εξωτερικές μεταφράσεις, η ελληνική γλώσσα έχει έναν μοναδικό, βαθύ και ουσιαστικό νοηματικό μηχανισμό. Παράγει διαφανείς, ξεκάθαρους επεξηγηματικούς όρους.
Παράδειγμα:
•Βιολογία = λόγος περί ζωής
•Γεωμετρία = μέτρηση της γης
•Αστρονομία = νόμοι περί των άστρων
•Παθολογία = μελέτη των παθήσεων
Αυτή η απίστευτη και μοναδική διαφάνεια:
•επιτρέπει τη διδασκαλία χωρίς αποστήθιση
•ενισχύει την επιστημονική παραγωγή όρων στο διηνεκές
•προσφέρει ευελιξία μεταφοράς εννοιών μεταξύ επιστημονικών πεδίων
Η ελληνική γλώσσα όχι μόνο περιγράφει τον κόσμο, αλλά τον μοντελοποιεί, τον δημιουργεί ξεκάθαρα, αντιληπτικά και εκφραστικά.
Το ρήμα “εἶναι” και η γέννηση της οντολογίας, το δελφικό “ΕΙ”
Μόνο στην ελληνική γλώσσα διακρίνουμε με τέτοια ακρίβεια:
•εἶναι: το ον, η κατάσταση ύπαρξης
•γίγνεσθαι: η μετάβαση, η διαδικασία αλλαγής
•φαίνεσθαι: η όψη, το φαινόμενο
•δύνασθαι: η δυνατότητα, το εν δυνάμει
Αυτές οι διαφοροποιήσεις είναι γλωσσικά εγγενώς ενσωματωμένες και νοητικά αντιληπτές, επιτρέποντας στη ανθρώπινη σκέψη:
•να διαχωρίζει το είναι από το φαίνεσθαι
•το
Επιμέλεια παρουσίαση
Κ. ΣΤΆΜΟΥ
ΠΗΓΉ Capitalgr
Add Comment